زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی از مهم‌ترین نکات برای حفظ کیفیت آب است که فقط با تعداد ماه‌های گذشته از نصب آن مشخص نمی‌شود! بلکه کیفیت آب ورودی، میزان مصرف و نوع فیلتر در تعیین این زمان نقش دارند. بنابراین در دستگاه‌های چندمرحله‌ای، برنامه نگهداری می‌تواند از تعویض فیلتر تصفیه آب ۶ مرحله ای تا تعویض فیلتر تصفیه آب ۷ مرحله ای، تعویض فیلتر تصفیه آب 8 مرحله ای، تعویض فیلتر تصفیه آب 9 مرحله ای و تعویض فیلتر تصفیه آب ۱۰ مرحله ای متفاوت باشد. به‌طور معمول، در دستگاه‌های اسمز معکوس (سیستم‌های رایج تصفیه آب خانگی)، فیلترهای پیش‌تصفیه زودتر (فیلترهای اولیه) نیاز به تعویض دارند، در حالی که زمان تعویض ممبران تصفیه آب (فیلتر غشایی اصلی دستگاه) می‌تواند بسیار طولانی‌تر باشد؛ با این اوصاف، زمان تعویض فیلتر ممبران تصفیه آب خانگی، زمان تعویض فیلتر مینرال، زمان تعویض فیلتر کربن و حتی تعویض فیلترهای بالای تصفیه آب را نمی‌توان برای همه دستگاه‌ها یکسان در نظر گرفت. البته، شناخت نشانه های فرسوده شدن فیلتر دستگاه تصفیه آب خانگی نیز اهمیت زیادی دارد؛ چون کاهش دبی آب، تغییر طعم یا بو و افت عملکرد دستگاه گویای این است که فیلتر به پایان عمر مفید خود رسیده است. در ادامه به بررسی باید و نباید های تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی و اینکه فیلتر اب تصفیه کن هر چند وقت یکبار باید عوض شود؟ می‌پردازیم. همچنین توضیح می‌دهیم اگر فیلتر دستگاه تصفیه آب خانگی من به موقع تعویض نشود، با چه مشکلاتی رو به‌ رو میشویم؟ و از کجا بفهمیم فیلتر دستگاه تصفیه آب باید عوض شود؟

فیلتر دستگاه تصفیه آب خانگی چیست؟

در ساختار دستگاه تصفیه آب، مجموعه‌ای از فیلترهای قابل‌تعویض مانند فیلتر پلی‌پروپیلن (PP) و فیلترهای کربنی قرار دارند که هرکدام برای کاهش گروه خاصی از ذرات یا ترکیبات موجود در آب طراحی شده‌اند. این فیلترها با گذشت زمان و افزایش میزان مصرف، به‌تدریج فرسوده یا اشباع می‌شوند و در نتیجه توانایی لازم برای تصفیه آب را از دست می‌دهند. تغییر محسوس در طعم، بو یا ظاهر آب و کاهش جریان خروجی می‌تواند نشانه کاهش عملکرد فیلترها باشد؛ بنابراین زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی باید پیش از افت محسوس عملکرد دستگاه فرا برسد، زیرا استفاده طولانی‌مدت از فیلتر فرسوده می‌تواند کیفیت تصفیه آب را کاهش دهد.

از کجا بفهمیم زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی رسیده است؟

با چند نشانه ساده می‌توان متوجه شد که زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب خانگی رسیده است:

• کاهش فشار آب: کم شدن محسوس جریان آب می‌تواند به گرفتگی فیلترهای رسوب‌گیر مربوط باشد، هرچند فشار ورودی آب و مشکلات دیگر دستگاه نیز باید بررسی شوند.
• تغییر مزه آب: در اکثر موارد، تعیین زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی با تغییر محسوس طعم آب، مخصوصا بازگشت طعم یا بوی کلر قابل شناسایی است.
• بوی نامطبوع: بوی غیرعادی در آب می‌تواند نشان‌دهنده کاهش عملکرد فیلتر یا وجود مشکل دیگری در سیستم باشد و نیاز به بررسی فیلترها و دستگاه دارد.
• افزایش TDS: بالا رفتن TDS (مجموع مواد جامد محلول در آب) به ویژه در دستگاه‌های اسمز معکوس، نشانه‌ای از زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی است.
• تغییر رنگ فیلتر: تیره یا کدر شدن فیلتر رسوب‌گیر به این معنا است که ذرات تجمع پیدا کرده و باید برای تعویض فیلتر اقدام کرد.
• صدای غیرعادی دستگاه: تغییر ناگهانی یا ایجاد صدای غیرمعمول بهتر است جدی گرفته شود، اما لزوماً به معنای تمام شدن عمر فیلتر نیست و می‌تواند از فشار آب، پمپ، هوا یا سایر اجزای دستگاه نیز ناشی شود.

اهمیت تعویض به موقع فیلتر دستگاه تصفیه آب خانگی

فیلترهای تصفیه آب عمر مشخصی دارند و با گذشت زمان، توانایی آن‌ها برای گرفتن ذرات و کاهش مواد نامطلوب موجود در آب کمتر می‌شود. در نتیجه، اگر فیلترها در زمان مناسب تعویض نشوند، کیفیت آب خروجی می‌تواند کاهش پیدا کند و حتی طعم و بوی نامطبوع آن دوباره احساس شود. بنابراین رعایت زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی برای حفظ کیفیت آب و عملکرد صحیح دستگاه ضروری است؛ به‌خصوص که فیلتر فرسوده دیگر نمی‌تواند مانند یک فیلتر سالم وظیفه خود را به‌درستی انجام دهد.

کدام فیلتر های دستگاه تصفیه آب خانگی باید زودتر تعویض شوند؟

ترتیب تعویض فیلترها به مدل دستگاه و مشخصات فیلترها بستگی دارد، اما به‌طورکلی در دستگاه‌های اسمز معکوس (تصفیه آب معمولی) معمولاً فیلترهای اولیه، یعنی فیلترهای رسوب‌گیر و کربنی، زودتر از فیلتر ممبران نیاز به تعویض دارند. با این اوصاف، بهترین زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی زمانی است که علاوه بر بازه توصیه‌شده سازنده، ظرفیت مصرف و وضعیت واقعی فیلتر نیز در نظر گرفته شود.

زمان تعویض فیلترهای پایین دستگاه تصفیه آب خانگی

فیلترهای پایین دستگاه تصفیه آب خانگی، فیلترهایی است که در بخش پایینی بدنه دستگاه و معمولاً داخل محفظه‌های استوانه‌ای قرار دارند.

این فیلترها همان فیلترهای اولیه یا پیش‌تصفیه هستند که آب پیش از رسیدن به مراحل بعدی تصفیه از آن‌ها عبور می‌کند.

زمان تعویض فیلترهای پایین دستگاه تصفیه آب خانگی به نوع فیلتر، کیفیت آب ورودی و میزان مصرف بستگی داشته و معمولاً زودتر از فیلتر ممبران (که معمولاً در بخش میانی یا بالایی دستگاه و داخل محفظه مخصوص قرار دارد) تعویض می‌شوند.

زمان تعویض فیلتر پایین تصفیه آب خانگی: 1. فیلتر PP

ذرات معلق مانند گل‌ولای، شن‌ریزه و زنگ‌زدگی در فیلتر PP (پلی‌پروپیلن) که یک فیلتر رسوب‌گیر (سفید رنگ حاوی الیاف به هم تابیده با سطح فشرده) است به دام می‌افتند. معمولا زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی PP بین 3 تا 6 ماه است اما میزان ذرات موجود در آب و حجم مصرف می‌توانند زمان آن را کوتاه‌تر یا طولانی‌تر کنند.

زمان تعویض فیلتر پایین تصفیه آب خانگی: 2. فیلتر UDF

از فیلتر UDF (کربن فعال دانه‌ای) به عنوان فیلتر مرحله دو تصفیه آب، برای کاهش کلر، بو، طعم نامطلوب و بخشی از ترکیبات آلی استفاده می‌شود. ظاهر این فیلتر به شکل یک کارتریج پلاستیکی استوانه‌ای حاوی دانه‌های سیاه‌رنگ کربن است. بهترین زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی UDF همان ظرفیت یا بازه سرویس اعلام‌شده است، زیرا پر شدن سطح کربن به‌مرور توانایی جذب آن را کاهش می‌دهد.

زمان تعویض فیلتر پایین تصفیه آب خانگی: 3. فیلتر CTO

فیلتر CTO (کربن فشرده یا کربن بلوکی) با ظاهری یکپارچه و سطحی صاف‌تر و متراکم‌تر، یکی دیگر از فیلترهای کربنی است که برای کاهش کلر و برخی مواد مؤثر بر طعم و بوی آب به کار می‌رود. برای زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی CTO نیز باید مشخصات فیلتر، کیفیت آب، میزان مصرف و دستور سازنده را دنبال کرد. به طور کلی، کاهش جریان آب یا تغییر طعم و بوی آب نشانه‌ای قابل بررسی است.

زمان تعویض فیلتر های بالای دستگاه تصفیه آب خانگی

در بسیاری از دستگاه‌های چندمرحله‌ای، فیلترهای بالایی دستگاه تصفیه آب خانگی (فیلترهایی که در قسمت بالاتر شاسی دستگاه قرار دارند)، شامل فیلترهای ممبران، پست کربن و در بعضی از مدل‌ها فیلترهای مینرال، آلکالاین یا UV هستند. باتوجه به وظیفه آنها در تکمیل فرآیند تصفیه نمی‌توان زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی را یک عدد ثابت در نظر گرفت. چون نوع فیلتر و همینطور میزان مصرف در فرسودگی و تاریخ انقضاء آنها تعیین کننده است.

زمان تعویض فیلتر بالای تصفیه آب خانگی: 1. فیلتر ممبران RO

مهم‌ترین بخش در دستگاه‌های تصفیه آب، برعهده‌ی فیلتر ممبران RO (غشای بسیار ریز برای جداسازی بسیاری از املاح و آلاینده‌های محلول) است که آب پس از عبور از فیلترهای اولیه به آن می‌رسد. در بسیاری از سیستم‌های خانگی بازه زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی ممبران حدود ۲ سال است، اما برخی سازندگان برای مدل‌های مختلف بازه‌های متفاوتی اعلام می‌کنند. کاهش محسوس توانایی دستگاه در کاهش TDS و افت کیفیت آب خروجی می‌تواند نشانه نیاز به بررسی فیلتر ممبران باشد.

زمان تعویض فیلتر بالای تصفیه آب خانگی: 2. فیلتر پست کربن

آب پس از عبور از مراحل اصلی تصفیه، در بعضی دستگاه‌ها از فیلتر پست کربن (فیلتر کربنی نهایی برای بهبود طعم و بوی آب) عبور می‌کند. اگرچه که بهترین زمان تعویض فیلتر پست کربن به مدل فیلتر و میزان مصرف بستگی دارد، اما در بسیاری از دستگاه‌های خانگی حدود ۶ تا ۱۲ ماه در نظر گرفته می‌شود.

زمان تعویض فیلتر بالای تصفیه آب خانگی: 3. فیلتر مینرال

فیلتر مینرال، در اکثر دستگاه‌های تصفیه آب خانگی، مرحله‌ی آخری است تا بخشی از مواد معدنی مانند کلسیم و منیزیم را دوباره به آب اضافه کند و طعم آن را بهبود دهد. زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی فیلتر مینرال دقیقا باید مطابق مشخصات همان برند تعیین شود؛ برای مثال، یک فیلتر مینرال مورد استفاده در سیستم RO شرکت آکوواسانا عمر ۶ ماهه دارد، در حالی که محصولات دیگر ممکن است بازه متفاوتی داشته باشند.

زمان تعویض فیلتر بالای تصفیه آب خانگی: 4. فیلتر آلکالاین

هدف فیلتر آلکالاین (قلیایی) معمولاً افزایش pH آب و در برخی مدل‌ها افزودن مواد معدنی به آب است؛ بنابراین زمان تعویض فیلتر دستگاه تصفیه آب خانگی فیلتر آلکالاین به ظاهر آن وابسته نیست. تاریخ تعویض فیلتر آلکالاین باید بر اساس ظرفیت و دستور سازنده تعیین شود. برای نمونه، برند Waterdrop برای یکی از فیلترهای آلکالاین خود عمر حدود ۱۲ ماه را اعلام کرده و تأکید می‌کند که کیفیت آب و میزان مصرف می‌تواند بر این مدت اثر بگذارد.

زمان تعویض فیلتر بالای تصفیه آب خانگی: 5. فیلتر UV

در دستگاه‌های مجهز به فیلتر UV (نور فرابنفش برای غیرفعال‌کردن میکروارگانیسم‌ها)، برخلاف فیلترهای معمولی، قطعه اصلی قابل تعویض در این مرحله لامپ UV است، نه یک فیلتر کارتریجی. معمولا زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی از نوع فیلتر UV سالانه است. چون با کاهش شدت نور UV، عملکرد ضدعفونی نیز کاهش می‌یابد.

جدول زمان تعویض انواع فیلتر تصفیه آب خانگی

جدول زیر یک راهنمای تقریبی برای آشنایی با زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی است:

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی ۶ مرحله ‌ای

در دستگاه‌های ۶ مرحله‌ای اسمز معکوس، معمولاً سه فیلتر ابتدایی برای گرفتن رسوبات و کاهش کلر، یک فیلتر ممبران برای کاهش بخش زیادی از املاح محلول و فیلترهای نهایی برای بهبود طعم آب استفاده می‌شوند. با این توضیحات، زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی ۶ مرحله ‌ای برای همه مراحل یکسان نیست؛ فیلترهای اولیه معمولاً حدود ۶ تا ۱۲ ماه، فیلتر نهایی حدود ۱۲ ماه و ممبران معمولاً حدود ۱۸ تا ۲۴ ماه دوام دارد.

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی ۷ مرحله ‌ای

افزوده شدن یک مرحله بیشتر معمولاً به معنای وجود یک فیلتر تکمیلی مانند مینرال یا آلکالاین در کنار مراحل اصلی RO است، نه اینکه تمام فیلترهای دستگاه دیرتر فرسوده شوند. بنابراین به صورت جداگانه باید زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی ۷ مرحله ‌ای را تعیین کرد؛ مثلا فیلترهای پیش‌تصفیه معمولاً زودتر و فیلتر ممبران دیرتر نیاز به تعویض دارند.

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی 8 مرحله ‌ای

مدل‌های ۸ مرحله‌ای یک یا چند مرحله اضافی برای تکمیل تصفیه یا بهبود ویژگی‌هایی مانند طعم و pH آب دارند. بنابراین صرفاً زیاد شدن تعداد مراحل، به معنی افزایش عمر فیلترها نیست. برای زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی 8 مرحله ‌ای نیز باید قانون نوع هر فیلتر، کیفیت آب ورودی و میزان مصرف را در نظر داشت.

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی 9 مرحله ‌ای

آنچه در دستگاه‌های ۹ مرحله‌ای اتفاق می‌افتد، اضافه شدن فیلترهایی مانند مینرال، آلکالاین یا فیلترهای تکمیلی به مراحل اصلی اسمز معکوس است. تعیین زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی 9 مرحله ‌ای باتوجه به نوع فیلتر کاملا متغیر خواهد بود.

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی ۱۰ مرحله ‌ای

تعداد بیشتر مراحل به این معناست که دستگاه برای تکمیل فرآیند تصفیه یا ایجاد ویژگی‌های اضافی، فیلترهای بیشتری در مسیر آب قرار داده است. تحت این شرایط زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی ۱۰ مرحله ‌ای باید کاملا بر اساس نوع فیلتر انجام شود: مثلا فیلترهای رسوب‌گیر و کربنی معمولاً زودتر فرسوده می‌شوند، در حالی که ممبران عمر طولانی‌تری داشته و فیلترهای نهایی نیز بر اساس نوع و ظرفیت خود تعویض خواهند شد.

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی سی سی کا (CCK Water purifier)

در دستگاه‌های CCK، تعداد مراحل و ترکیب فیلترها بین مدل‌های مختلف متفاوت است؛ برای مثال، مدل‌های ۷ و ۹ مرحله‌ای سی سی کا با ترکیب‌های متفاوتی از ممبران RO و فیلترهای تکمیلی عرضه می‌شوند. زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی سی سی کا (CCK Water purifier) را نمی‌توان برای تمام مدل‌های این برند یکسان اعلام کرد و باید عمر هر فیلتر مطابق مدل دستگاه و شرایط مصرف بررسی شود.

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی سافت واتر (Soft Water Water purifier)

دستگاه‌های Soft Water معمولاً با فیلترهای چندمرحله‌ای و در برخی مدل‌ها سیستم اسمز معکوس (RO) عرضه می‌شوند.

معمولا زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی سافت واتر (Soft Water Water purifier) از نوع فیلترهای رسوب‌گیر و کربنی حدود ۶ تا ۱۲ ماه است، در حالی که ممبران RO در شرایط معمول می‌تواند حدود ۱۸ تا ۲۴ ماه عمر کند.

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی آکوا پرو (Aqua Pro Water purifier)

محصولات Aqua Pro در مدل‌ها و ساختارهای مختلف عرضه می‌شوند. مجموعه فیلترهای قابل استفاده در آن‌ها می‌توانند شامل فیلترهای PP، کربنی، ممبران RO و فیلترهای تکمیلی باشند.

بسته به مدل دستگاه و نوع فیلتر، زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی آکواپرو (Aqua Pro Water purifier) کاملا متنوع است. اما در برخی راهنماهای سرویس Aqua Pro، تعویض فیلترها حدود هر ۴ تا ۶ ماه، متناسب با کیفیت آب، توصیه شده است.

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی آکوا اکسپرت (Aqua Expert Water purifier)

برای تعیین زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی آکوا اکسپرت (Aqua Expert Water purifier) نمی‌توان تنها بر اساس نام برند یک بازه ثابت اعلام کرد. زیرا مدل‌های مختلف ممکن است تعداد مراحل و فیلترهای متفاوتی داشته باشند. اما به‌طور کلی، فیلترهای رسوب‌گیر و کربنی زودتر از ممبران RO نیاز به تعویض دارند.

زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی آکوا اسپرینگ (Aqua Spring Water purifier)

در دستگاه‌های Aqua Spring نیز تعداد مراحل به‌تنهایی معیار مناسبی برای تعیین عمر فیلتر نیست و باید ترکیب واقعی فیلترهای دستگاه بررسی شود. به‌طور معمول زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی آکوا اسپرینگ (Aqua Spring Water purifier) برای فیلترهای اولیه حدود ۶ تا ۱۲ ماه و برای فیلتر ممبران در بسیاری از دستگاه‌های RO حدود دو سال عمر مفید ذکر شده است.

عوارض تعویض نکردن فیلتر تصفیه آب خانگی

وقتی فیلترها بیشتر از ظرفیتشان استفاده شوند، گرفتگی و کاهش توان تصفیه عملکرد سایر بخش‌های دستگاه را هم تحت تأثیر قرار دهد. مهم‌ترین عوارض تعویض نکردن فیلتر تصفیه آب خانگی شامل موارد زیر است:

• آسیب به ممبران: گرفتگی فیلترهای اولیه باعث می‌شود آب با شرایط نامناسب‌تری به ممبران برسد و عمر مفید آن کاهش پیدا کند.
• افزایش مصرف برق: در دستگاه‌های دارای پمپ، گرفتگی فیلترها می‌تواند جریان آب را کاهش داده و پمپ را مجبور به کار بیشتر کند.
• رشد باکتری: رعایت نکردن زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی، باعث ماندگاری طولانی‌مدت آب و آلودگی تجمع‌یافته
• کاهش کیفیت آب: فیلتر اشباع‌شده دیگر مانند گذشته آلاینده‌ها را کاهش نداده و ممکن است طعم، بو یا کیفیت آب خروجی تغییر کند.
• خرابی پمپ: در دستگاه‌های پمپ‌دار، گرفتگی شدید فیلتر می‌تواند جریان آب و شرایط کاری سیستم را مختل کند.

بعد از تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی چه کارهایی باید انجام دهیم؟

رعایت زمان تعویض فیلتر تصفیه آب خانگی در کنار این مراحل، عملکرد دستگاه را پایدارتر نگه می‌دارد:

• شستشوی اولیه فیلتر: پس از نصب، مطابق دستور سازنده مقداری آب از فیلتر عبور دهید تا گردوغبار یا ذرات باقی‌مانده ناشی از تولید و نصب خارج شود.
• دور ریختن آب اولیه: آب خروجی اولیه را مصرف نکنید و مقدار توصیه‌شده در دفترچه دستگاه را دور بریزید.
• بررسی نشتی: اتصالات، هوزینگ‌ها و محل اتصال شیلنگ‌ها را پس از راه‌اندازی بررسی کنید تا چکه یا خروج آب از محل نصب فیلتر وجود نداشته باشد.
• تست TDS: در دستگاه‌های RO می‌توان TDS (مجموع مواد جامد محلول در آب) را پیش و پس از تعویض مقایسه کرد؛ افت یا تغییر غیرعادی عدد TDS می‌تواند نشانه‌ای برای بررسی عملکرد دستگاه باشد.

منبع مطلب